Manja slova Veća slova RSS
MFA.GOV.ME mail
Diplomarius
Evidencija iseljenika

MVP


MVPEI
MARRI
CEI

MVPEI

PDV i Carina

O Savjetu Evrope

O Savjetu Evrope

Savjet Evrope (SE) je međunarodna organizacija osnovana 1949. godine, sa ciljem promovisanja demokratije, zaštite i promocije ljudskih prava i obezbjeđivanja vladavine prava u državama članicama. Sjedište Savjeta Evrope je u Strazburu, a organizacija ima 47 država članica. 

Generalni sekretar Savjeta Evrope je Torbjorn Jagland (Kraljevina Norveška), koji je izabran na pomenutu funkciju u septembru 2009. godine, reizabran je u junu 2014. godine. Glavna uloga i odgovornost generalnog sekretara ogleda se u strateškom planiranju i vođenju Organizacije Savjeta Evrope.Glavna tijela preko kojih djeluje SE su Komitet ministara, Parlamentarna skupština SE (PSSE), Kongres lokalnih i regionalnih vlasti (KLRVE), Evropski sud za ljudska prava (ESLJP), Komesar za ljudska prava, Konferencija Međunarodnih nevladinih organizacija (INGO) i Sekretarijat.

Komitet ministara Savjeta Evrope

Najznačajniji organ SE za donošenje odluka je Komitet ministara. Svaku državu članicu u Komitetu predstavlja vanjskih poslova ili stalni predstavnik na nivou «ministarskih zamjenika» (najčešće ambasadora/šefova misija). Rotacija na mjestu predsjedavajućeg vrši se na polugodišnjoj osnovi -  

Finska je 21. novembra 2018. preuzela predsjedavanje od Republike Hrvatske.

Prioriteti finskog predsjedavanja se ogledaju u jačanju sistema ljudskih prava i vladavine prava u Evropi, jačanju rodne ravnopravnosti i prava žena, otvorenosti i inkluzije, kao i fokusu na podršci mladima i borbi protiv radikalizacije mladih. Finsko predsjedavanje obilježiće i niz značajnih godišnjica kao što su sedamdeseta godišnjica Savjeta Evrope i Univerzalne deklaracije o ljudskim pravima, šezdeseta godišnjica Evropskog suda za ljudska prava i dvadeseta godišnjica Komesara za ljudska prava SE.Parlamentarna skupština Savjeta Evrope (PSSE)

Parlamentarna skupština je „pokretačka snaga“ SE, forum kojeg čini 324 predstavnika-poslanika i 324 zamjenika koji su izabrani od strane nacionalnih parlamenata zamalja članica. Skupština se sastaje u Strazburu četiri puta godišnje na plenarnim petodnevnim sjednicama (kraj januara, aprila, juna i septembra). Izvještajima, rezolucijama i preporukama PSSE daju se smjernice državama članicama, ocjenjuje njihovo ispunjavanje obaveza iz članstva u SE, te ocjenjuje, shodno standardima, sprovođenje izbora u državi članici.

Pitanja koja razmatra PSSE uključuju: zaštitu i promociju ljudskih prava i demokratije, ispunjavanje obaveza država članica preuzete članstvom, borbu protiv terorizma, regionalne krize, situaciju izbjeglica i imigranata, dijalog među kulturama i religijama, socijalnu koheziju. Predsjednica PSSE je Lilijan Mori Paskije (Švajcarska), a generalni sekretar PSSE je Vojček Savicki (Poljska). 

Kongres lokalnih i regionalnih vlasti (KLRVE)

Kongres lokalnih i regionalnih vlasti država članica Savjeta Evrope (KLRVE) predstavlja pan-evropsko političko vijeće koje broji 648 izabranih članova (regionalni ili opštinski odbornici, gradonačelnici ili predsjednici regionalnih vlasti) koji zastupaju više od 200.000 zajednica iz 47 evropskih država. 

Za formiranje Kongresa poseban značaj imala je Prva Konferencija lokalnih vlasti (1957.godine), zatim usvajanje Evropske povelje o lokalnoj samoupravi (1985), i najzad, Stalna Konferencija lokalnih i regionalnih vlasti iz 1994. godine na kojoj je i došlo do formiranja Kongresa lokalnih i regionalnih vlasti država članica Savjeta Evrope. Nova Povelja Kongresa usvojena je 2007. godine, da bi ista bila usvojena 2011. godine od strane Komiteta ministara Savjeta Evrope. 

Uloga KLRVE je u promovisanju lokalne i regionalne demokratije, te unapređenju i jačanju lokalnih i regionalnih vlasti. Posebna pažnja se posvećuje primjeni principa Evropske povelje o lokalnoj samoupravi. Takođe, ohrabruju se procesi decentralizacije, kao i prekogranična saradnja između gradova i regija. 
Predsjednik KLRVE je Andres Knape (EPP/CCE), koji je izabran 6. novembra 2018. godine na period od 2 godine. Njegove nadležnosti se odnose na usmjeravanje političkih aktivnosti Kongresa i njegovih vijeća, sprovođenje politika koje promoviše KLRVE, kao i zastupanje Kongresa u susretima sa drugim međunarodnim organizacijama, shodno opštoj politici Savjeta Evrope koja se odnosi na vanjske odnose. Takođe, predsjednik KLRVE osigurava da odluke donijete u Kongresu budu adekvatno sprovedene, te sve aktivnosti prezentuje Parlamentarnoj skupštini i Komitetu ministara Savjeta Evrope.

Evropski sud za ljudska prava (ESLJP)

Evropski sud za ljudska prava (ESLJP) je međunarodni sud osnovan 1959. godine, sastavljen od 47 sudija podijeljenih u sekcije. Sjedište Suda je u Strazburu. ESLJP odlučuje o predstavkama pojedinaca ili država u kojima se tretiraju povrede ljudskih prava zagarantovanih Evropskom konvencijom o ljudskim pravima. Sud djeluje kao najviša instanca za zaštitu ljudskih prava, nakon što se iscrpe svi pravni lijekovi u sudskim postupcima u državama članicama. 

Presude Suda su obavezujuće za države, a Komitet ministara se na posebnim tematskim zasijedanjima bavi nadzorom nad izvršenjem presuda ovog suda, tj. dinamikom i kvalitetom implementacije presuda. Sudska praksa Suda čini Konvenciju moćnim živim instrumentom za savladavanje novih izazova i konsolidovanje vladavine prava i demokratije u Evropi. Od prvog novembra 2015. godine funkciju predsjednika ESLJP obavlja Guido Raimondi (Italija). 

Zastupnik Crne Gore pred ovom institucijom, od septembra 2015. godine, je Valentina Pavličić.  Crnogorski sudija u Evropskom sudu za ljudska prava je prof. dr Ivana Jelić, koja je naslijedila prof. dr Nebojšu Vučinića. Sudije Evropskog suda za ljudska prava bira PSSE sa prethodno odobrene izbalansirane liste koju, na osnovu rezultata transparentnog nacionalnog konkursa, država dostavlja Savjetu Evrope. 
Takođe, već nekoliko godina unazad, Crna Gora sekondira sudije u ESLJP, sa ciljem prenošenja iskustava ove institucije na nacionalni pravni poredak. Sekondiranje se rotira na godišnjoj osnovi.Komesar za ljudska prava SE.

Komesar za ljudska prava je nezavisna i nepristrasna institucija Savjeta Evrope osnovana 1999. godine sa ciljem promovisanja svijesti o značaju i poštovanju ljudskih prava u državama članicama. Komesara bira Parlamentarna Skupština Savjeta Evrope sa liste od tri kandidata koju priprema Komitet ministara, na osnovu prijava i obavljenih intervjua. Mandat Komesara za ljudska prava traje šest godina bez mogućnosti obnove, a funkciju pokriva Dunja Mijatović (Bosna i Hercegovina), koja je stupila na dužnost 1. aprila 2018. godine. Prije nje, ovu funkciju su obavljali Nils Muižnieks (Letonija, 2012-2018), Tomas Hamarberg (Švedska, 2006-2012) i Alvara Gil-Robles (Španija, 1999-2006).     

Osnovni ciljevi djelovanja Komesara za ljudska prava su istaknuti u Rezoluciji (99) 50 o Komesaru za ljudska prava Savjeta Evrope. Prema ovoj rezoluciji, Komesar ima mandat da: podstiče efikasno poštovanje ljudskih prava i da pomogne državama članicama u implementaciji standarda Savjeta Evrope u domenu ljudskih prava; da promoviše edukaciju i svijest o ljudskim pravima u državama članicama Savjeta Evrope; da prepozna moguće nedostatke u zakonu i praksi koji se tiču ljudskih prava; da olakša aktivnosti nacionalnih institucija ombudsmana i drugih struktura za ljudska prava, te da pruži savjete i informaciju u vezi sa zaštitom ljudskih prava širom regiona.

Konferencija međunarodnih nevladinih organizacija (INGO)Konferencija međunarodnih nevladinih organizacija Savjeta Evrope (INGO) okuplja 350 međunarodnih nevladinih organizacija sa statusom učesnika. Snaga Konferencije se zasniva na ekspertizi svake međunarodne NVO i nacionalnih NVO koji doprinose radu Konferencije. Glavni cilj aktivnosti jeste posvećenost Konferencije obezbjeđivanju primjene ljudskih prava, kao i socijalnih i kulturnih prava u zakonodavstvima i praksi država članica. Kako bi se postigao ovaj cilj, Konferencija sarađuje sa drugim tijelima Savjeta Evrope, kao i sa vladinim i međuvladinim institucijama. Predsjednik Konferencije INGO je Anna Rurka. 

Zemlje sa statusom posmatrača pri Komitetu ministara su Kanada, Sveta Stolica, Meksiko, SAD i Japan.

Nacionalni parlamenti sa statusom posmatrača pri Parlamentarnoj skupštini SE su  Kanada, Izrael i Meksiko.

Saradnja Crne Gore sa Savjetom Evrope

Crna Gora je 11. maja 2007. godine postala punopravna članica SE. Stalna misija Crne Gore pri Savjetu Evrope otvorena je 1. oktobra 2007. godine.

Saradnju sa Savjetom Evrope obilježila su tri zasebna perioda. U pripremama za članstvo i neposredno nakon učlanjenja, Crna Gora je bila u sistemu strogog i kontinuiranog monitoringa. U tom periodu, postavljani su temelji saradnje, kao i definisane obaveze koje je Crna Gora preuzela obnovom nezavisnosti, a koje su se odnosile kako na obaveze izvršnih vlasti, tako i na obaveze drugih organa u kontekstu postavljanja standarda koje podrazumijeva članstvo u Savjetu Evrope. U drugoj fazi implementirane su brojne politike i sprovedene višeslojne reforme u različitim oblastima nadležnosti uz redovni monitoring svih tijela SE. Ovaj segment okončan je ukidanjem monitoringa Komiteta ministara u januaru 2011. godine, da bi treća faza odnosa Crne Gore i Savjeta Evrope bila obilježena aktivnostima koje u najvećem dijelu nosi Skupština Crne Gore posredstvom Parlamentarne skupštine Savjeta Evrope.

Posebno sadržajna aktivnost koja je sprovođena od samog učlanjenja je članstvo Crne Gore u brojnim konvencijama i međunarodnim ugovorima u okviru Savjeta Evrope. Praćene su sve preporuke i mišljenja, stoga je zemlja dobijala pozitivne ocjene o posvećenosti da u periodu nakon članstva svoju legislativu unaprijedi uvođenjem prihvaćenih i zahtjevnih standarda.

Posebno je vrednovana aktivnost Crne Gore u pogledu dopuna Evropske konvencije o ljudskim pravima i osnovnim slobodama, jer je zemlja, bez odlaganja, potpisala Protokol 14, kojim se mijenja i dopunjava sistem kontrole Konvencije, uzimajući u obzir hitnu potrebu da se izmijene i dopune određene odredbe Konvencije kako bi se dugoročno održala i poboljšala efikasnost sistema kontrole, naročito u svjetlu sve većeg priliva radnih materijala pred Evropski sud za ljudska prava i Komitet ministara Savjeta Evrope. Protokol 14 stupio je na snagu u oktobru 2009. godine.

Po usaglašavanju i objavljivanju Crna Gora je novembra 2013. godine potpisala Protokol 15, kojim se ponovo želi povećati učinkovitost procesa – uvodi se načelo supsidijarnosti i doktrina slobodne procjene; kandidati za sudije ESLJP ne smiju biti stariji od 65 godina na dan kada Parlamentarna skupština SE izda zahtjev da joj se dostavi spisak od tri kandidata; smanjuje se rok prijave predmeta ESLJP sa šest mjeseci na četiri mjeseca. Protokol 15 još uvijek nije stupio na snagu jer je uslov stupanja ratifikacija svih strana Konvencije, što još uvijek nije slučaj.

Protokol 16 omogućuje najvišim sudovima jedne ugovorne strane (države) da zatraži od Evropskog suda za ljudska prava davanje savjetodavnih mišljenja o načelnim pitanjima koja se odnose na tumačenje ili primjenu prava i osnovnih sloboda definisanih u Konvenciji ili dodatnim protokolima. Nacionalni stav je da ne treba žuriti sa potpisivanjem ovog Protokola, koji je stupio na snagu u avgustu 2018. godine, nakon ratifikacije od strane Francuske.

Saradnja Crne Gore i Savjeta Evrope dugotrajna je i sadržajna, a ostvaruje se kroz brojne mehanizme SE. Najvidljiviji segmenti te saradnje realizuju se kroz specijalizovana tijela koja pripremaju izvještaje o Crnoj Gori. Najznačajnija među specijalizovanim tijelima su: CPT – Komitet za borbu protiv torture, nehumanog i ponižavajućeg odnosa ili ponašanja i kažnjavanja; ECRI – Evropski komitet za borbu protiv rasne netolerancije; Evropska povelja za regionalne ili manjinske jezike, Okvirna Konvencija za zaštitu nacionalnih manjina; Konvencija Savjeta Evrope o sprječavanju i borbi protiv nasilja nad ženama i nasilja u porodici (Istanbulska konvencija)

Programska saradnja

Generalni sekretar Savjeta Evrope Torbjorn Jagland i komesar EU za evropsku susjedsku politiku i pregovore o proširenju Johanes Han dogovorili su novi model saradnje SE i EU, koji je započeo sa implementacijom 24. maja 2016. godine, a koji poseban fokus stavlja na vladavinu prava, borbu protiv korupcije, privrednog i organizovanog kriminala, promociju antidiskriminacije i zaštitu prava ranjivih grupa. Osamdeset procenata sredstava obezbjeđuje EU, dok dvadeset procenata osigurava Savjet Evrope.

Aktivnosti Horizontalnog mehanizma za ZB i Tursku su zasnovane na preporukama monitoring tijela SE, ali formirane i na osnovu potreba i prioriteta država članica u procesima evropskih integracija. Svi zahtjevi država ZB za tehničkom pomoći i ekspertizi prema SE i specijalizovanim tijelima organizacije (Venecijanska komisija, MONEYVAL, GRECO, GRETA), tretiraju se (finansiraju) kroz ovaj značajan regionalni program.

Program se implementira kroz dva segmenta: “tehničku saradnju” (dostupan zemljama ZB) i u manjem dijelu kroz “ekspertsku pomoć” (na raspolaganju ZB i Turskoj). U oviru prvog stuba – vladavine prava - posebna pažnja je posvećena slobodi govora i izražavanja, tj. slobodi medija, ekspertizu i pomoć u organizaciji pravosudne vlasti u oblasti ljudskih prava i prakse Evropskog suda za ljudska prava (ECHR). U drugom stubu dominiraju aktivnosti vezane za borbu protiv korupcije, pranja novca i finansiranja terorizma, trgovine ljudima, te razvoj finansijsko-obavještajnog sektora i zaštitu tzv. “zviždača”. U trećem stubu prioritet ima zaštita, obrazovanje i inkluzija manjina, diskriminisanih grupa poput Roma i LGBT i jačanje institucije Ombudsmana. Značajna je uloga i NVO koje se konsultuju i imaju prostor za participiranje u implementaciji Programa.

Programska kancelarija SE u Podgorici otvorena je u okviru sprovođenja Horizontalnog mehanizma za ZB i Tursku, u kojoj su angažovani lokalni eksperti, dok je šefica kancelarije Angela Longo, koja je ranije bila angažovana u Direktoratu za proširenje EU. Budžet Horizontalnog mehanizma je 25 miliona eura od čega je učešće SE 5 miliona eura, te EU 20 miliona.

U odnosu na Crnu Goru, pomenuti program je lansiran 24. novembra 2016. godine, kada je posebna programska linija EU i SE partnerstva, nazvana « Horizontalni mehanizam za Zapadni Balkan i Tursku » započet i u našoj državi. U Crnoj Gori se u okviru programa Horizontalni mehanizam realizuje ukupno šest projekata: borba protiv korupcije, ekonomskog kriminala i organizovanog kriminala; borba protiv zlostavljanja i nekažnjivosti, te unapređenje primjene sudske prakse Evropskog suda za ljudska prava, na nacionalnom nivou; unapređenje zaštite ljudskih prava pritvorenih i zatvorenih lica u Crnoj Gori; odgovornost u pravosudnom sistemu; jačanje integriteta i borba protiv korupcije u visokom obrazovanju, i jačanje kulture demoktratskog školovanja.

Informacija o saradnji Crne Gore i Savjeta Evrope dostupna je i na internet stranici Savjeta Evrope : http://www.coe.int/en/web/portal/montenegro.