MFA.GOV.ME mail
Diplomarius
Evidencija iseljenika

MVP

MVPEI
MARRI
CEI

MVPEI

PDV i Carina

O OEBS-u

Organizacija za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS)

Organizacija za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS) je najsveobuhvatnija regionalna bezbjednosna organizacija koja sa svojih 57 učesnica obuhvata cijelu Evropu, Evroaziju i evro-atlantski region. Za Crnu Goru OEBS predstavlja važnog strateškog partnera u učvršćivanju mira, demokratije i bezbjednosti u regionu. Iako OEBS-u nedostaje vojna sposobnost, koju ima NATO i ekonomski resursi koje posjeduje EU, nijedna druga bezbjednosna regionalna organizacija nema mandat da djeluje na tako širokom geografskom prostoru. OEBS-ov operativni aspekt, odnosno njegova “praktična upotrebljivost” u krizama i šire, predstavlja dominantnu karakteristiku Organizacije, sa tendencijom daljeg razvoja i mijenjanja.

Zajednički budžet OEBS-a finansira se kontribucijama država članica prema različito određenim skalama i principima. Otprilike 75% budžetskih sredstava odvaja se za finansiranje terenskih operacija, 15% za funkcionisanje Sekretarijata, a 10% za ODIHR. OEBS danas ima oko 3.500 zaposlenih.

Bezbjednosni izazovi sa kojima se region OEBS-a suočava postaju sve veći i složeniji. Bezbjednosne prijetnje odstupaju od tradicionalnih oblika narušavanja mira i stabilnosti, te u tom smislu terorizam, ilegalne migracije, sajber kriminal i učešće stranih boraca na ratnim žarištima drugih država određuju osnovne pravce savremenih bezbjednosnih izazova. Iako OEBS predstavlja važan kohezioni faktor saradnje i stabilnosti u Evropi – pred Organizacijom stoje određeni izazovi. Ovi izazovi se razmatraju u radnim tijelima OEBS-a, kao platforme za dijalog i pokretača združene akcije, ali i stepen polarizacije stavova učesnica OEBS-a je značajan.

OEBS ima značajno mjesto u rješavanju krize u Ukrajini, a svojim odgovorom je pokazao da može da igra konstruktivnu ulogu i bude medijator Istoka i Zapada - na mnogo načina se Organizacija pokazala kao „najmanje loše rješenje“ za pokušaj prevazilaženje krize. Trenutna diskusija o krizi u i oko Ukrajine reflektuje poznate, suprotstavljene pozicije zapadnih zemlja i Ruske Federacije o uzrocima, te daje različita tumačenja implementacije obaveza iz Minska. Postoji snažna podrška kontinuiranom angažovanju OEBS-a po ovom pitanju, posebno kroz ulogu Specijalne posmatračke misije (SMM), a zemlje učesnice ukazuju na potrebu jačanja kapaciteta Organizacije kroz snaženje institucionalnog okvira, materijalnih i ljudskih resursa.

Predsjedavanje OEBS-om, tokom 2018. godine, vršila je Italija (rotiranje je na godišnjoj osnovi). Osim borbe protiv terorizma, migraciona kriza bila je jedan od prioriteta tokom italijanskog predsjedavanja. Nadalje, Italija je bila posvećena očuvanju autentičnog duha Helsinkija i ohrabrenja osjećanja odgovornosti i solidarnosti kod svake od 57 država učesnica OEBS-a, kako bi se odgovorilo na mnoštvo bezbjednosnih prijetnji sa kojima se region suočava. U političko-vojnoj dimenziji, Italija je radila na obnovi povjerenja u oblasti kontrole naoružanja, te na razvoju instrumenata koji su državama na raspolaganju kako bi pratili tehnološki razvoj. Od januara 2019, predsjedavanje je preuzela Slovačka, a funkciju predsjedavajućeg obavlja šef slovačke diplomatije Miroslav Lajčak.


Slovačka će se fokusirati na sljedeće prioritete: uticaj konflikata na građane i smanjenje posledica konflikata, ukrajinska kriza, zamrznuti konflikti, Zapadni Balkan; borba protiv radikalizacije i terorizma, sajber bezbjednost, industrijska revolucija iz ugla bezbjednosti; jačanje kapaciteta OEBS-a, sinergije sa drugim međunarodnim organizacijama, doprinos OEBS-a u dostizanju ciljeva održivog razvoja.

Kako se predsjedavanje OEBS-om rotira na godišnjoj osnovi, predsjedavajućem, u formatu Trojke, pomažu prethodni i budući predsjedavajući sa ciljem održavanja kontinuiteta aktivnosti Organizacije. Albanija će predsjedavati OEBS-om tokom 2020. godine.

Samit OEBS-a je najviše tijelo OEBS-a za donošenje odluka na najvišem političkom nivou, na nivou šefova država ili vlada. U Astani se 1. i 2. decembra 2010, nakon 11 godina, održao Samit OEBS-a, a do sada ih održano sedam.

Savjet ministara (MC) je, u periodu između Samita, centralno tijelo koje se sastaje godišnje (osim u godinama u kojima se održava samit), obično pred kraj predsjedavanja jedne učesnice OEBS-a, na nivou ministara vanjskih poslova, a sa ciljem razmatranja relevantnih pitanja za OEBS i donošenja odgovarajućih odluka. Ministar vanjskih poslova Crne Gore prof. dr Srđan Darmanović je predvodio delegaciju na 25. sastanku Ministarskog savjeta OEBS-a koji je održan u Milanu, 6-7. decembra 2018. godine.

Stalni savjet OEBS-a je glavno tijelo za redovne političke konsultacije i donošenje odluka o svim tekućim pitanjima u okviru oblasti pokrivenih od strane OEBS-a, koje je nadležno za sprovođenje svakodnevnih aktivnosti ove Organizacije. Stalni savjet OEBS-a čine delegacije 57 država učesnica, dok 11 država partnera OEBS-a za saradnju mogu prisustvovati kao posmatrači. Delegaciju na Stalnom savjetu čini tim diplomata države učesnice koju predvodi ambasador. Predsjedavanje Stalnim savjetom je jednogodišnje, na rotirajućoj osnovi, kao i predsjedavanje OEBS-om.

Forum za bezbjednosnu saradnju (FSC) je autonomno tijelo OEBS-a koje se sastaje jednom nedjeljno u Beču, gdje se raspravlja i odlučuje o vojnim aspektima bezbjednosti na području OEBS-a, sa posebnim akcentom na mjere izgradnje povjerenja i sigurnosti. Od 2002. godine, FSC-om godišnje predsjedavaju tri zemlje. Rotacija se vrši krajem aprila, avgusta i decembra. Trenutno FSC-om predsjedava Slovenija, nakon koje će predsjedavnaje preuzeti Švedska. Prethodna predsjedavajuća je bila Slovačka.

Crna Gora je po prvi put predsjedavala FSC-om od 22. aprila 2015. godine do septembra 2015. godine. U sklopu programa predsjedavanja Forumom za bezbjednosnu saradnju, Crna Gora se bavila sljedećim temama i aktivnostima: kodeks ponašanja u političko-vojnim aspektima bezbjednosti i reforma sektora bezbjednosti/upravljanje sektorom bezbjednosti (SSR/SSG), praktična implementacija SSR/SSG koncepta u Jugoistočnoj Evropi; kontrola konvencionalnog naoružanja i mjere za izgradnju bezbjednosti i povjerenja (CSBMs), korišćenje instrumenata kontrole konvencionalnog naoružanja; obaveze u vezi sa pitanjem transfera konvencionalnog naoružanja (sinergije između UN-ovih i OEBS napora); efikasnost režima Bečkog dokumentao kontroli naouranja i regionalnih mjera za izgradnju bezbjednosti i povjerenja (CSBMs) u kriznim situacijama: skorašnji trendovi u implementaciji; podregionalna kontrola naoružanja – Dejton Član IV: naučene lekcije; organizovanje Godišnje pregledne konferencije bezbjednosti.

Ekonomsko-ekološki forum je godišnji sastanak najvišeg nivoa u okviru ekonomske-ekološke dimenzije OEBS-a. U okviru ekonomsko-ekološke dimenzije djeluje i Kancelarija koordinatora OEBS-a za ekonomsko-ekološke aktivnosti (OCEEA).

Sekretarijat je jedna od operativnih struktura OEBS-a, koja pod vođstvom generalnog sekretara obezbjeđuje operativnu podršku organizaciji i pruža podršku Predsjedavajućem u svojim aktivnostima nudeći ekspertizu, pružajući analize u oblastima kao što su upravljanje granicama, borba protiv trgovine ljudima, borba protiv terorizma, sprječavanje i mirno rješavanje konflikata, ekonomske aktivnosti i aktivnosti za zaštitu životne sredine, rodnu ravnopravnost i dr. Sekretarijat je osnovan Poveljom iz Pariza za novu Evropu iz 1990. godine, sa sjedištem u Beču, a podršku pruža Kancelarija u Pragu. Generalnog sekretara OEBS-a bira Savjet ministara na period od tri godine, a od jula 2017. godine. ovu funkciju obavlja Švajcarac Tomas Greminger, koji je u ranijem periodu bio švajcarski ambasador u Misiji ove zemlje pri OEBS. Greminger je na ovoj funkciji zamijenio Italijana Lamberto Zanijera, koji je na ovoj funkciji bio dva mandata.

Parlamentarna skupština OEBS-a (PSOEBS) je tijelo OEBS-a sastavljeno od predstavnika parlamenata iz zemalja učesnica OEBS-a koje su potpisale Helsinški završni dokument i Parisku povelju. PSOEBS sačinjava 323 parlamentarca iz 57 zemalja učesnica OEBS-a. Cilj PSOEBS-a je olakšavanje međuparlamentarnog dijaloga, kao važnog aspekta sveukupnih napora da se uspješno odgovori na kompleksne izazove u regionu OEBS-a. George Tsereteli izabran je za predsjednika Parlamentarne skupštine OEBS-a na godišnjoj sjednici u Berlinu 2018. godine.

Kancelarija za demokratske institucije i ljudska prava (ODIHR) je glavna institucija za implementaciju ljudske dimenzije OEBS-a. Kancelarija za slobodne izbore je osnovana 1990. godine i razvila se u Kancelariju za demokratske institucije i ljudska prava, tj. ODIHR. Sjedište ove institucije je u Varšavi, a direktorka ODIHR-a od 19. jula 2017. godine je Islanđanka Ingibjorg Solrun Gisladotir. Mandat direktora ODIHR traje 3 godine.

Kancelarija Visokog komesara za nacionalne manjine OEBS-a (VKNM), sa sjedištem u Hagu, ustanovljena je 1992. godine, u cilju iznalaženja rješenja za etničke tenzije koje mogu ugroziti mir, stabilnost i prijateljske odnose između zemalja učesnica OEBS-a. Funkciju Visokog komesara za nacionalne manjine OEBS-a od 19. jula 2017. godine obavlja raniji generalni sekretar OEBS-a Italijan Lamberto Zanijer.

Pozicija Predstavnika OEBS-a za slobodu medija ustanovljena je decembra 1997. godine, sa sjedištem Kancelarije u Beču, te prati događaje u medijima svih 57 država učesnica OEBS-a. Arlem Dezir iz Francuske je preuzeo ulogu predstavnika OEBS-a za slobodu medija u julu 2017, nakon dva uzastopna mandata ranije predstavnice Dunje Mitrović.

Kancelarija Specijalnog predstavnika i koordinatora za borbu protiv trgovine ljudima podržava razvoj i implementaciju politika borbe protiv trgovine ljudima. Specijalni predstavnik i koordinator OEBS-a za borbu protiv trgovine ljudima je Madina Jarbusinova (Kazahstan) od septembra 2014. godine.

Strukturni dijalog je iniciran na Ministarskom sastanku u Hamburgu 2016. godine i ima za cilj izgradnju povjerenja, smanjenje rizika i kontrolu naoružanja u zemljama učesnicama OEBS-a.

Crna Gora i OEBS

U Beču je 17. oktobra 2006. godine otvorena Stalna misija Crne Gore pri Ujedinjenim nacijama, OEBS-u i drugim međunarodnim organizacijama, čime su se stekli uslovi za punu saradnju sa OEBS-om, UN-om i sa svim međunarodnim organizacijama koje imaju sjedište u Beču. Stalna predstavnica Crne Gore pri UN, OEBS i drugim međunarodnim organizacijama je ambasadorka Slavica Milačić.

Kontrola naoružanja

U skladu sa principima OEBS-a i u saradnji sa OEBS-ovom Misijom u našoj zemlji, Crna Gora je angažovana na uništavanju teškog naoružanja i nesigurne i zastarjele municije, uz aktivnu komunikaciju i saradnju sa susjednim zemljama, kao i drugim međunarodnim partnerima, u cilju ispunjavanja obaveza u usvojenim formatima kontrole naoružanja.

Crna Gora je predsjedavala Sporazumom o podregionalnoj kontroli naoružanja u drugoj polovini 2018. godine. Prva obaveza, koju je Crna Gora uspješno obavila, jeste predsjedavanje Konferencijom za pregled primjene Sprazuma tokom koje su sagledane aktivnosti i pravno potvrđene aktivnosti sprovedene u prethodne dvije godine. Tokom predsjedavanja Crne Gore organizovan je 25. sastanak Stalne radne grupe Sporazuma o podregionalnoj kontroli naoružanja. Sastanak je održan u periodu od 10-13. septembra 2018. godine u Bečićima, Crna Gora. U periodu od 24-25. oktobra 2018. godine organizovan je 61. sastanak Podregionalne konsultativne komisije Sporazuma o podregionalnoj kontroli naoružanja. Sastanak je održan u Beču, Austrija.

Crna Gora je 1. januara 2019. godine predala predsjedavanje Sporazumom Republici Hrvatskoj.

Saradnja sa Misijom OEBS-a u Crnoj Gori

Šefica Misije OEBS-a u Crnoj Gori ambasadorka Mariz Davije (Francuska) preuzela je dužnost 1. februara 2017. godine.

Crna Gora izuzetno cijeni prisustvo Misije OEBS-a u Podgorici koje je od višestrukog značaja za realizaciju crnogorskih strateških i nacionalnih interesa. U okviru saradnje sa OEBS-om, Crna Gora u kontinuitetu veoma aktivno i efikasno promoviše i štiti svoje spoljno-političke i ukupne interese. Pored toga, Crna Gora sadržajnom saradnjom u okviru sve tri dimenzije ove organizacije koristi i programe pomoći i podrške OEBS-a u reformi policije, sudstva, smanjenja naoružanja, jačanja demokratskih institucija itd.

OEBS se u Crnoj Gori pokazao kao pouzdan i konstruktivan partner u procesima od značaja za demokratska i reformska ostvarenja u našem društvu. S druge strane, Crna Gora je nastavila da bude pouzdan partner u promovisanju vrijednosti i principa koje baštini OEBS, smatrajući da ova organizacija može i treba da igra važnu ulogu u novoj evropskoj političkoj i bezbjednosnoj arhitekturi. Saradnja u oblasti bezbjednosti, demokratizacije i medija je prepoznato kao ključni segment Misije OEBS-a u narednom periodu.